Σήμερα η Ελλάδα έχασε έναν από τους σημαντικότερους πολιτικούς της Μεταπολίτευσης.
Όχι έναν πολιτικό που έγινε μεγάλος επειδή τον αγάπησαν τα πλήθη ή επειδή χάιδεψε τα αυτιά των ψηφοφόρων. Αλλά έναν πολιτικό που επέλεξε τον δύσκολο δρόμο: απέναντι στο βαθύ κράτος, στις πελατειακές σχέσεις, στις συντεχνίες, στον κρατισμό και στον λαϊκισμό.
Ο Στέφανος Μάνος υπήρξε ένας αυθεντικός μεταρρυθμιστής και ένας συνεπής υπέρμαχος της φιλελεύθερης οικονομίας. Σκέφτηκε διαφορετικά, συγκρούστηκε, επέμεινε και πολλές φορές πλήρωσε πολιτικό κόστος επειδή αρνήθηκε να προσαρμόσει τις ιδέες του στις απαιτήσεις της εκλογικής πελατείας.
Και όμως, πέρασε από την πολιτική αφήνοντας πίσω του έργο.
Η ανάπλαση της Πλάκας, οι πρώτοι πεζόδρομοι της Αθήνας, οι πρώτοι λεωφορειόδρομοι, η θέσπιση υποχρεωτικών θέσεων στάθμευσης στις νέες πολυκατοικίες, τα μέτρα για την αντικατάσταση των παλαιών αυτοκινήτων που συνέβαλαν αποφασιστικά στην αντιμετώπιση του νέφους, η έναρξη του Μετρό και η προώθηση του νέου αεροδρομίου στα Σπάτα είναι μόνο μερικές από τις παρεμβάσεις που συνδέθηκαν με τη θητεία του.
Γι’ αυτό και δικαίως θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους υπουργούς Χωροταξίας και Περιβάλλοντος που πέρασαν από τη χώρα μετά το 1974. Σημαντικό έργο άφησε επίσης στα υπουργεία Βιομηχανίας και Οικονομίας και Οικονομικών.
Ο Μάνος είχε ένα σπάνιο πολιτικό χαρακτηριστικό: δεν φοβόταν να σκεφτεί έξω από τα κουτάκια. Είχε καθαρό μυαλό, ισχυρή προσωπικότητα, τεχνοκρατική αντίληψη και, πάνω απ’ όλα, πολιτική και ηθική ακεραιότητα. Ήταν καινοτόμος ακόμη και για την εποχή του, άνθρωπος της τεχνολογίας και των νέων ιδεών, ενώ από πολύ νωρίς αντιλήφθηκε τη σημασία της σύγχρονης πολιτικής επικοινωνίας.
Ο Στέφανος Μάνος απέδειξε ότι μπορεί κάποιος να βρίσκεται στην πολιτική χωρίς να γίνεται μέρος του συστήματος. Να υπηρετεί ιδέες χωρίς να τις εγκαταλείπει για μια ψήφο. Να συγκρούεται με το πολιτικό κόστος και να επιμένει ότι η χώρα χρειάζεται μεταρρυθμίσεις, ακόμη κι όταν αυτές δεν είναι δημοφιλείς.
Πολιτικά μπορεί να μην πέτυχε όσο θα ήθελε. Ίσως, όμως, αυτό να λέει περισσότερα για την Ελλάδα της Μεταπολίτευσης παρά για τον ίδιο. Σε μια χώρα όπου για δεκαετίες κυριάρχησαν το ρουσφέτι, ο κρατισμός, οι συντεχνίες και το χάιδεμα των αυτιών, ο Στέφανος Μάνος επέλεξε να μην συμβιβαστεί.
Και τελικά, αυτό είναι το σημαντικότερο κριτήριο για έναν πολιτικό: όταν φεύγει, να μπορείς να δείξεις συγκεκριμένα πράγματα που έκανε για να γίνει η χώρα καλύτερη.
Ο Στέφανος Μάνος μπορεί να μην κέρδισε πολλές εκλογικές μάχες. Κέρδισε όμως κάτι πολύ δυσκολότερο: την πολιτική υστεροφημία ενός ανθρώπου που υπηρέτησε τις ιδέες του χωρίς να τις προσαρμόσει στις δημοσκοπήσεις.
Η ιστορία πιθανότατα θα τον κρίνει με πολύ πιο θετικά χρώματα απ’ ό,τι τον έκρινε η πολιτική του εποχή.
Καλό ταξίδι, Στέφανε Μάνο.
Μακάρι η Ελλάδα να είχε περισσότερους πολιτικούς σαν κι εσένα.
